JLPT N4 Nasıl Çalışılır? Gerçekçi Bir Plan

“N5'i geçtim, N4 ne kadar zorlaşır ki?” diye düşünüyorsan, en sık yapılan değerlendirme hatasını yapmak üzeresin. N4, N5'in biraz daha büyüğü değil. Yöntemin çoğu aynı kalır, ama hacim büyür, hız artar ve metinler uzar. Bu yazıda kuru bir konu listesi vermeyeceğiz. N5'ten N4'e geçerken tam olarak neyin değiştiğine odaklanacağız, çünkü planını asıl belirleyen o.

Önce bir şeyi netleştirelim: korkma, sıçrama sandığın kadar uçurum değil. Düzenli çalıştıysan elindeki refleksler işe yarayacak. Sadece dozu artırman gerekiyor.

一N5'ten N4'e tam olarak ne değişiyor?

En önemli bölüm bu. N4 hazırlığını N5 hazırlığından ayıran dört şey var. Planını bunların etrafında kuracaksın.

1) Kanji ve kelime hacmi katlanıyor

N5'te yaklaşık 100 kanjiyle idare ediyordun. N4'te bu sayı belirgin biçimde artar. Burada bir uyarı şart: JLPT artık resmî bir kanji ya da kelime listesi yayınlamıyor. Dolaşan her sayı gayriresmî tahmindir. Yaygın tahminlere göre N4 için kabaca ~300 kanji ve birkaç bin kelimelik bir hazine konuşulur. Bunu kesin bir hedef değil, büyüklük fikri olarak al.

Asıl fark sayıda değil, kombinasyonda. N4'te kanjiler birleşik kelimelerde (jukugo) daha sık karşına çıkar; aynı karakterin farklı okunuşlarını tanıman beklenir. Mesela 受う・じゅ karakteri tek başına 受ける (almak) olurken, 受験 (sınava girmek) gibi birleşiklerde bambaşka okunur.

2) Gramer kalıpları çoğalıyor ve birbirine benziyor

N5 grameri büyük ölçüde “temel iskelet”ti: です, partiküller, basit fiil çekimleri. N4'te kalıp sayısı artar ve daha sinsi bir sorun başlar: birbirine çok benzeyen kalıplar. ～ようだ ile ～そうだ, ～ことができる ile potansiyel çekim, geçişli/geçişsiz fiil çiftleri… Bunlar N4'ün ekmek arası sorularıdır. Ezber yetmez; her kalıbı örnek cümle içinde, ne zaman kullanıldığını hissederek öğrenmen gerekir.

3) Dinleme hızlanıyor ve uzuyor

N4'ün en çok sürpriz yapan tarafı budur. Konuşma temposu N5'e göre daha doğal ve hızlıdır, diyaloglar uzar, soruda artık tek bir bilgi yerine bir akışı takip etmen istenir. N5'te dinlemeyi “sonra hallederim” diye erteleyip geçenler, N4 dinlemesinde duvara toslar.

4) Okuma metinleri uzuyor

N5'te tek cümlelik tabela ve kısa notlar yeterliydi. N4'te bir paragrafı baştan sona okuyup ana fikri yakalaman, çıkarım yapman beklenir. Yani artık “kelimeyi tanıma” değil, “metni anlama” sınanır.

二N4 sınavının yapısı

N4, tıpkı N5 gibi iki puanlı bölümden oluşur (N3-N1'deki üç ayrı bölümden farklı olarak):

• Dil bilgisi (kelime/gramer) + Okuma: birleşik, 0-120 puan.
• Dinleme: 0-60 puan.

Toplam 0-180 puan üzerinden değerlendirilirsin. N4 için geçme notu 90/180'dir. Ama tek başına toplam yetmez: birleşik Dil Bilgisi+Okuma bölümünden en az 38/120, Dinleme bölümünden en az 19/60 alman gerekir. Bir bölüm barajın altındaysa toplam puanın ne olursa olsun kalırsın. Bu yüzden hiçbir bölümü tamamen ihmal edemezsin.

Sınav günü süreleri kabaca şöyledir: kelime (moji-goi, yani karakter ve kelime bilgisi) ~30 dakika ayrı bir oturumda, gramer+okuma ~60 dakika, dinleme ~35 dakika. Yani toplam yaklaşık 125 dakika. Dikkat: kelime bölümü, puanlamada gramer+okuma ile birleşse de sınav gününde ayrı bir oturum olarak yapılır. N5'te bu süre ~105 dakikaydı; N4'te her bölüm biraz daha uzar.

Puanlama ham yüzde değil, IRT denen ölçekli bir puandır; yani doğru sayını birebir yüzdeye çeviremezsin. JLPT'nin genel yapısını ve seviyelerini hatırlamak istersen JLPT nedir yazısına göz at.

三Gerçekçi bir haftalık plan

N4 için “3 ayda biter” gibi bir vaat vermeyeceğiz; süre senin başlangıç noktana ve haftalık saatine bağlı. Ama dengeyi gösterelim. Haftan şuna benzemeli:

1. Her gün: kanji + kelime (15-20 dk). Aralıklı tekrarla, günde birkaç yeni öğe. N4'te asıl iş birikim; günü kaçırmamak hızdan önemli.
2. Haftada 3-4 gün: gramer (20-30 dk). Yeni kalıbı öğren, ama mutlaka örnek cümleyle. Benzeyen kalıpları yan yana koyup farkını yaz.
3. Haftada 3-4 gün: dinleme (15-20 dk). Kısa diyaloglarla başla, tempoya kulağını alıştır. Bu kalemi asla atlama.
4. Haftada 2 gün: okuma (20 dk). Tek cümle değil, kısa paragraflar. Sözlüğe bakmadan önce tahmin etmeye çalış.
5. Haftada 1 gün: karışık tekrar + zayıf konu. Yeni şey ekleme; o hafta tökezlediklerini topla.

Sınava 4-6 hafta kala bu plana tam deneme (mock) sınavları ekle ve yeni konu öğrenmeyi yavaşça bırak. Son haftalarda yapılan iş tekrar olmalı, panikle yeni gramer ezberlemek değil.

四N5'ten N4'e geçerken sık yapılan hatalar

• Dinlemeyi ertelemek. En yaygın ve en pahalı hata. N5 dinlemesi rahatlattığı için öğrenci N4'te de kolay sanır; sonra baraj puanını tutturamaz.
• Sadece yeni kanji ezberleyip okuma yapmamak. N4'te artık “metni anlama” sınanıyor. Tek tek kelime bilmek yetmez.
• Benzeyen gramer kalıplarını ayırt etmeden geçmek. ～ようだ / ～そうだ, geçişli/geçişsiz fiiller… Bunlar sınavda kasıtlı olarak yan yana sorulur.
• N5 hızıyla çalışmaya devam etmek. Hacim büyüdü; günde 5 öğe artık geride bırakabilir. Tempoyu nazikçe yükselt, ama günü hiç atlama.
• Süreyi hafife almak. N4 sınavı N5'ten uzundur (~125 dk). Deneme çözerken süreyi tut; biten zamanla yarışmayı önceden öğren.

五Sonra ne var?

N4'ü geçtiğinde günlük Japoncanın temel iskeletine sahip olursun. Bir sonraki basamak, N4 ile üst seviyeler arasındaki köprü olan N3'tür ve orada sıçrama daha da belirginleşir (kanji ~650'ye, gramer soyutluğa doğru). Hazır olduğunda JLPT N3 nasıl çalışılır rehberine geçebilirsin.

Şimdilik gözünü N4'te tut. Kanji ve kelimeyi aralıklı tekrarla biriktir, grameri örnek cümlelerle hisset, dinlemeyi günlük yap ve sınavdan önce gerçek formatta N4 deneme sınavları çöz. Nerede durduğunu görmek için ücretsiz hesap açıp kısa yerleştirme testiyle başlayabilirsin.